
ဩဝါဒပါတိမောက်အခါတော်နေ့နှင့် မြန်မာ့ရိုးရာထမနဲပွဲတော်နေ့
မြန်မာနိုင်ငံတွင်လရာသီပွဲတော်များကျင်းပလေ့ရှိပါသည်။မြန်မာဥတုသုံးလီတွင်မှတပို့တွဲလသည်ဆောင်းအကုန်နွေအကူးအအေးဆုံးလဖြစ်သည်။ ကောက်ဦး ပေါ်စကောက်ညှင်းနှင့် ရာသီဥတုလိုက်လျောညီထွေဖြစ်ပြီး လူများအုံနှင့်ကျင်းနှင့်ဝိုင်းဝန်းထိုးဆွကြိတ်ဖြတ်ရသည့် အစားအစာကား ထမနဲပင်တည်း။ အဖိတ်နေ့တွင်ထမနဲထိုးပြီး တပို့တွဲလပြည့်နေ့ အရုဏ်တက် တွင်မြတ်စွာဘုရားနှင့် သံဃာတော်များအား ထမနဲ ဆွမ်းတော်ကပ်သည်။ သံဃာများထံမှလူပရိတ်သတ်များက ဥပုသ်တော်သီလခံယူဆောက်တည်ကြသည်။ သံဃာတော်များက ဘုရားရှင်ချမှတ်တော်မူသည့် ဩဝါဒပါတိမောက် ကိုဟောပြောကြ၊ ကြားနာကြသည်။ ဩဝါဒပါတိမောက်သည် ရဟန်းရှင်လူတို့လိုက်နာရမည့် စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းဖြစ်သည်။ အနက်အဓိပ္ပါယ် တိုရှင်းလိုရင်းကို တိပိဋကဓရ ဓမ္မဘဏ္ဍာဂါရိက မင်းကွန်းဆရာတော် ဦးဝိစိတ္တသာရာဘိဝံသက “မကောင်းမှုရှောင်၊ ကောင်းမှုဆောင်၊ ဖြူအောင်စိတ်ကိုထား” ဟုဖွင့်ဆိုရှင်းထားသည်။

တပို့တွဲလသည်ကား ခရစ်ပြက္ခဒိန်လသည် ဖေဖေါ်ဝါရီလဖြစ်သည်။ ရာသီပန်းသည် ပေါက်ပန်းဖြစ်သည်။ ရာသီအစားအစာမှာ ထမနဲဖြစ်သည်။ တပို့တွဲလပြည့်နေ့သည်ကား ဘုရားရှင်၏အဆုံးအမ ဩဝါဒပါတိမောက်အခါတော်နေ့နှင့် မြန်မာ့ရိုးရာထမနဲပွဲတော်နေ့ဖြစ်ပါသတည်း။ကောက်ညှင်းဆန် ဆီ ဆား နှမ်း ချင်းစိမ်း မြေပဲ အုန်းသီး သစ်ကြားသီး စသည်တို့ကို ထည့်၍ကျိုချက်သည်ဟုဆိုသည် ။ ယင်းယာဂုကျိုခြင်းကိုပင်လျှင် ယခုခေတ်၌ ထမနဲထိုးသည်ဟု ဆိုကြောင်း မှတ်သားရသည်။ ထမင်းနဲ (ဝါ) ထမင်းနှဲ ဟူသောစကားသည် (ကောက်ညှင်း)ထမင်းကို နှဲ ခြင်းဟူသောစကား အသုံးအနှုန်းမှ ဖြစ်ပေါ်လာသည် ။ (နှဲ)ဝေါဟာရသည် ထိုးကြိတ်၍ မွှေခြင်း နယ်ခြင်းကိုပင်ဆိုလိုသည် ။ ရှေ့အရေးအသားအချို့တွင် ထမင်းနှဲဟူ၍ပင်ရေးကြသည် ။ အချို့ကလည်း နှမ်းကိုကဲ၍ထည့်ခြင်းကြောင့် နှမ်းမနဲဟူ၍လည်းခေါ်ကြောင်း ဆိုကြသည် ။ ထမနဲထိုးခြင်းနှင့်စပ်လျဉ်း၍ လိုသောပစ္စည်းအချိန်အဆကို တေးထပ် စပ်ဆိုခဲ့ပါသည် ။ ထမနဲ အချိုးအစားအလွယ်မှတ်ရန်အတွက် ဆရာကြီးဇော်ဂျီ က ဤသို့စပ်ဆိုထားခဲ့သည်။

ထမနဲထိုးနည်းကဗျာ
ထမနဲထိုးရန်ဖို့၊ စာချိုးလို့မှာခဲ့မယ်။
တစိတ်ဆန်သည်ကောက်ညှင်းရယ်နှင့်၊
တပိဿာ ဆီအမှန်သွင်းပါလို့၊
ချင်း(ဂျင်း)ကသုံးဆယ်။
မြေပဲဖြူလှော်တခွက်မယ်နှင့်
အုန်းသီးဆန် အတူဖတ်ပါလို့၊
နှမ်းမပျက် ဤနည်းနှယ်၊
ရေစင်ကြယ်ပထည့်ရိုး။
လက်နှစ်သစ်သာပ၊
တွက်စစ်ကာချိန်ဆယ်သားရယ်နှင့်၊
ရောနှောကာ လူအများတို့ရယ် အားသစ်လို့ထိုး . . . ။

ဖေါ်ပြပါတေးထပ်၏ စကားပြေမှာရိုးရှင်းလှသည်။ ကောက်ညှင်းဆန်၊ ဆီ၊ ချင်း(ဂျင်း)၊ မြေပဲဆန်လှော်၊ အုန်းသီးဆန်၊ နှမ်း၊ ရေ နှင့်ဆားတို့ပါဝင်ကြောင်းသိနိုင်သည်။ ဤတွင်မြန်မာနည်းမြန်မာဟန် အခြင်အတွယ် ပါဝင်လာသဖြင့် တင်ပြထားပါသည်။
နှစ်လမယ် = တစလယ်
နှစ်စလှယ် = တခွက်
နှစ်ခွက် = တပြည်
လေးပြည် = တစိတ်
နှစ်စိတ် = တခွဲ
နှစ်ခွဲ = တတင်း
၁၆ ပြည် = ၁ တင်း ဟူ၍လင်္ကာရှိလေရာ လေးပြည်= ၁စိတ် ဟုပါရှိသဖြင့် ကောက်ညှင်းဆန် ၄ ပြည်။ ဆီ ၁ ပိဿာ။ ချင်း(ဂျင်း) ၃၀သား။ မြေပဲဆန်၊ အုန်းသီး၊ နှမ်းတို့ကား တခွက် = ပြည်ဝက် သို့မဟုတ် နို့ဆီဘူး ၄ လုံးထည့်ရပြီး ရေခန်းချက်ရမည်ဖြစ်၍ ရေလက် ၂သစ်ထည့်ရမည်ဟုဆိုလိုသည်။
ထမနဲထိုးနည်း အကျဉ်းတင်ပြပါသည်။
လိုအပ်သည့်ပစ္စည်းများ။
၁။ ထမနဲထိုးမည့်နေရာ
အတန်အသင့်ကျယ်ဝန်း၍ ညီညာပြန့်ပြူးရမည်။ မီးဖိုအတွက်ပြင်ဆင်ထားရမည်။
၂။ မိုးဗြဲဒယ်၊ တက်ရှည် ၂ချောင်း၊ သံယောင်းမ၊ ဆန်ကော၊ ဆန်ခါ၊ လက်နှီး၊ ထင်း၊ ထင်းပေါက်၊ မီးခြစ်နှင့် အခြားလိုအပ်သည့်ပစ္စည်းများ။
၃။ အချိုးအစားအတိုင်းပြင်ထားသည့် အထက်တွင်ဖေါ်ပြထားသည့် အဆာပလာများ။
ထမနဲထိုးနည်း
မီးမွှေးပြီးဒယ်တင်ပါ။ ဆီထည့်ပြီးပူလာလျင်အုန်းသီးစိတ် တဝက်ထည့်ကြော်၊ မြေပဲဆန် တဝက်ထည့်ကြော်ပီး ဆယ်ထားပါ။ ချင်း၊ ကြက်သွန်နီ-ဖြူ တို့ထည့်။ ထို့နောက်ကောက်ညှင်းထည့်၊ ရေထည့်ပြီး အဖုံးဖုံးထားပြီးချက်ပါ။ ရေခန်းစပြုလျင် ငှက်ပျောရွက်ဖြင့်အငွေ့လုံအောင်အုပ်၍ မီးလျော့ပြီးနှပ်ထား။ သံယောင်းမဖြင့် မွှေပေးပြီး ရေနှင့်ဆား၊ အဆာပလာများ အနည်းငယ်ထည့်မွှေပါ။ လိုသလိုမီးလျော့ပြီး တက်နှစ်ချောင်းနှင့်မွှေပါ။ အရသာရှိသောထမနဲကိုရရှိလေတော့သည်။
ဒယ်အမြောက်အများ နှင့်ထမနဲထိုးနည်း။
သင့်လျော်ရာမြေပြန့်ကျယ်တွင် မြေတူး၍ရလျင် အလျား ၃ ပေ အကျယ် ၁ ပေခွဲ အနက် ၁ပေ ခန့်မြေကျင်း ၂ကျင်းကို ၁ကျင်းနှင့်၁ကျင်း ၁၀ပေခန့်ခွာ၍မီးဖိုကျင်းတူးသည်။ မြေကျင်းတူးမရလျင် မီးဖို ၂ဖိုပြင်ထားသည်။ ဖို ၁ နှင့် ၂ ဟုမှတ်ထားပါ။ ဖို ၁ တွင်မီးမွှေးပြီး ဒယ်တင် ဆီထည့်ပြီးပူလာလျင် အုန်းသီးစိတ်ကိုတဝက်ထည့်ကြော်၊ မြေပဲဆန်လည်းတဝက်ထည့်ကြော်ပြီးဆယ်ထားသည်။ ထို့နောက်ဂျင်း၊ ကြက်သွန်ဖြူနှင့် အနီတို့ထည့်သည်။ ကောက်ညှင်းထည့်ပြီးသံယောင်းမဖြင့် ရွနေအောင်မွှေသည်။ နာနာမွှေ၍ ကောက်ညှင်းကြေစေသည်။ အိုးမကပ်ရန်ရေအနည်းငယ်ထည့်၊ သံယောင်းမဖြင့်အဆက်မပြတ်မွှေပေးသည်။ ကျန်သည့် အုန်းသီး၊ မြေပဲ၊ နှမ်း အစိမ်းတို့ကိုထပ်မံထည့်သည်။ ထို့နောက်ရေထည့်ပြီးငှက်ပျောရွက်များဖြင့်အုပ်၍ အဖုံးအုပ်၍နှပ်ထားသည်။ မီးခဲများကို ဖို ၂ သို့ပို့၍ပြင်ထားသည်။ ကောက်ညှင်းလည်းကျက်ပြီဆိုလျင်ဒယ်အိုးလိုက်မ၍ ဖို ၂ သို့ပြောင်းပြီး တက်ကိုင်နှစ်ဦးထိုးမွှေပေးသည်ကိုအလည်မှ တေ့ဆိုင်ဖျင်မွှေပေးသူတို့ကကြေညက်စေးပိုင်သည်အထိထိုးမွှေပေးရလေတော့သည်။ ဖို ၁တွင်လည်းမီးထပ်ထည့်၍ နောက်ထပ် ၁ ဒယ်ကိုဆက်လက်ပြင်ဆင်တော့သည်။ ဖို ၂ တွင်ကျန်သည့်အဆာပလာများကိုလည်းတဖြည်းဖြည်းချင်းထည့်ပေးခြင်းဖြင့်အလွန်အရသာရှိသောထမနဲ ကိုရရှိလေတော့သည်။ ဤတွင် အဓိကကျသည်မှာ ၁-ရေခန်းမှအထားခံသည်။ ၂-ပစ္စည်းမှာသံယောင်းမ ။ ၃-တက်၂ချောင်းကိုတေ့ဆိုင်ဖျင်မွှေပေးရသူဖြစ်သည်။ အားလုံးရောလိုက်မွှေလိုက် ကြေညက်ပြီဆိုလျင် ထမနဲ ရပေပြီ။
![]()
Feedbacks
You must be logged in to post a comment.
Reviews